jelmer alberts

Blog

De Democratische Sandwich

22 Dec 2011

De democratische sandwich

U leest deze column waarschijnlijk bij de kerstboom, of u hebt net oliebollen in huis gehaald. Europa zal niet het eerste onderwerp zijn waarover u nu na wilt denken. Omdat ik daar rekening mee wil houden gaat mijn column dit keer over Den Haag. In relatie tot Europa, dat dan weer wel.

Misschien is het beroepsdeformatie, maar ik word er altijd een beetje moe van: mensen die roepen dat "Brussel toch wel doet waar het zin in heeft" of dat "de Nederlandse belangen worden verkwanseld aan Europa". Wat zij namelijk vergeten is dat onze Tweede Kamer bevoegdheden heeft om dat te voorkómen en die knoppen steeds beter weet te vinden. Iedere Minister die in Brussel met andere Lidstaten gaat onderhandelen dient van te voren de Nederlandse positie aan de Kamer voor te leggen. Als de Kamerleden niet met  die onderhandelingspositie kunnen leven, dan heeft de Minister geen andere keus dan zich te voegen naar de wensen van de Kamer. Een Minister kan in Europese onderhandelingen dus niets 'weggeven' buiten het mandaat dat de Kamer heeft gegeven, zonder een serieus politiek conflict te riskeren.

Bovendien werkt Europa vanuit het principe van subsidiariteit, de EU treedt alleen op als Europese maatregelen een duidelijke meerwaarde hebben ten opzichte van nationale. Wanneer nationale Parlementen vinden dat Europa zich niet met een onderwerp mag bemoeien dan kunnen zij een "gele of oranje kaart" uitdelen. Die toenemende invloed van de nationale Parlementen is ook de Europese Commissie niet ontgaan. Half december gaf een Commissie-ambtenaar een briefing over de Financial Transactions Tax aan leden van onze Kamercommissie Financiën. Nederland is één van de landen die zich nog niet enthousiast achter het FTT-voorstel hebben geschaard en de Commissie begrijpt heel goed dat het de Kamer is die de touwtjes in handen heeft. Overtuig je een meerderheid in de 2e Kamer, dan heb je de Minister immers binnen.

Daarmee kent Europa eigenlijk een Democratische Sandwich: zowel het Europees Parlement áls de nationale Parlementen controleren en beslissen mee. De Kamer pakt die rol steeds meer en dat is te prijzen. Er werkt zelfs een tiental EU-adviseurs voor de Kamer die Europese ontwikkelingen volgen en Kamerleden wijzen op de rol die zij daarbij kunnen pakken. Nederland is daarmee één van de weinige Europese landen waar het nationale Parlement haar controlerende taak zo serieus neemt. Goed nieuws dus voor de Euro-sceptici. Maar we zijn er nog niet. Want hoewel de meerderheid van onze wetgeving rechtstreeks uit Brussel komt gaat nog geen tien procent van de vergaderingen in de Tweede Kamer over Europese wetgeving. Democratische controle kan altijd scherper.

Deze column verscheen op 22 december 2011 in Het Verzekeringsblad