jelmer alberts

Blog

Laat Wojdan in hemelsnaam haar hoofddoek ophouden

04 Aug 2012

Laat wojdan in s hemelsnaam haar hoofdoek ophouden

Marcel Duyvestijn schreef in een opinie-artikel op Volkskrant.nl: 'Wat zou het mooi zijn als Wojdan haar hoofddoek af doet en tegen haar vader zegt: ik ben een vrije vrouw.' Ik ben het daar niet mee eens: het is te makkelijk en te obligaat om te mijmeren over vrijheid in een land als Saoedi-Arabië vanachter de veilige Hollandse dijken. Een reactie.

Met interesse las ik het opiniestuk van Marcel Duyvestijn op de internetpagina van de Volkskrant van 2 augustus, dat hij schreef in reactie op het hoofdredactioneel commentaar van Rob Vreeken. Voor een deel ben ik het met hem eens. Het is inderdaad een overwinning dat een vrouw uit één van de strengst islamitische landen ter wereld toestemming krijgt van zowel het mannelijke deel van haar familie áls van de Saoedische autoriteiten om deel te nemen aan de Olympische Spelen. Ze kan hoop geven aan de vele vrouwen in Saoedi-Arabië die smachten naar meer vrijheid, zelfbeschikking en bewegingsruimte. Duyvestijn schrijft dat hij, ondanks het feit dat hij inziet dat de deelname van deze Saoedische vrouw revolutionair is te noemen, toch het gevoel houdt dat er iets wringt. In zijn eigen woorden: Maar wat zou het mooi zijn, als ze vlak voor de wedstrijd haar hoofddoek afdoet en tegen haar vader zegt: ik ben een vrije vrouw.

En precies daar begon er bij míj iets te wringen: het is te gratuit. Het is te makkelijk om vanuit één van de meest vrije landen ter wereld al mijmerend een soort moreel appel te doen op deze atlete. Ja, het zou mooi zijn als ze haar hoofddoek af zou kunnen doen. Of beter, af zou dúrven doen. Want wat Duyvestijn zich blijkbaar niet realiseert is dat Wojdan een zeer onplezierige thuiskomst tegemoet kan zien als ze het inderdaad in haar hoofd zou halen haar hoofddoek af te werpen. Het is wat naïef om te stellen dat ze daarmee alleen haar vader zou trotseren. Het zou vooral een grote middelvinger zijn aan het adres van de Saoedische autoriteiten en daar heb je liever geen ruzie mee. De Saoedische religieuze wetten zijn zeer strikt en een gesprekje met de religieuze politie is het minste dat haar en haar familie (de mannelijke familieleden zijn worden immers verantwoordelijk gehouden voor de daden van de vrouwelijke leden) te wachten staat. Op geloofsafval (blasfemie) staat namelijk de doodstraf. Het regime zal bovendien niet nalaten de publieke vernedering mee te wegen in de strafmaat. Een ongelijke strijd die Wojdan en haar familie per definitie verliezen.

In 2008 en 2009 was ik voor mijn werk een aantal keer een week in Jeddah, Saoedi-Arabië. Veel te kort om mezelf nu als kenner van het land op te werpen, maar lang genoeg om een eerste indruk te krijgen van de samenleving. Dat alles in het teken staat van een strikte interpretatie van de Islam was overduidelijk, en dan is Jeddah als havenstad nog relatief liberaal in vergelijking tot de hoofdstad Riyadh. Duyvestijn zegt op een gegeven moment treffend over de Nederlandse waarden ten aanzien van religie en seculariteit: Dat zijn onze waarden. En daar gaan we niet mee marchanderen. Punt. En hij heeft helemaal gelijk. Het is inderdaad ons volste recht, als soevereine natie, om die waarden uit te dragen, ze waar nodig in wetgeving te verankeren en daar voor te stáán. Immers, zolang ze niet ingaan tegen wat is vastgelegd in het EVRM zijn ze ‘legaal’. Maar heeft  Saoedi-Arabië niet datzelfde recht? Is dat niet ook een soevereine staat die zelfbeschikkingsrecht heeft en haar eigen wetten mag vastleggen?

Zelf geloof ik, net als Duyvestijn, in een vrije samenleving en in onze democratische waarden. En vanzelfsprekend wens ik dat ook alle vrouwen (en mannen!) in Saoedi-Arabië toe. Ik deel hun waarden niet. Maar we moeten beseffen dat fundamentele emancipatie een langdurig en moeizaam proces is dat met gemak meerdere generaties beslaat. Hoe graag wij in het Vrije Westen ook geloven in democratische maakbaarheid, diepgewortelde religieuze en culturele overtuigingen kun je niet even veranderen. Zie Afghanistan. Zie Irak. Zeker niet met een symbolisch gebaar dat een enorme schop tegen de gevoelige religieuze schenen van de autoriteiten betekent. Sterker nog, dat werkt contraproductief, de autoriteiten zullen willen laten zien dat er met hen niet te spotten valt en de vrijheden verder beknotten. Om dan vervolgens het beleid van Lodewijk Asscher aan te halen en te citeren uit een gesprek met Ahmed Marcouch, dat slaat de plank echt mis. Het getuigt van dagdromend wensdenken binnen een Hollands kader dat ver, heel ver van de Saoedische realiteit afstaat. Het is niet moeilijk de vrijheid te prediken vanachter een computerscherm in het veilige Haarlem.

Een citaat uit een rapport over de mensenrechten in Saoedi-Arabië van het US State Department (april 2011) spreekt boekdelen: Saudi Arabia is one of the leading countries with use of the capital punishment and number of executions worldwide. 
Laat Wojdan in hemelsnaam haar hoofddoek ophouden om zichzelf en haar familie niet in levensgevaar te brengen.


Het artikel op volkskrant.nl, d.d. 02 augustus 2012 (klik op het artikel om naar de pagina op volkskrant.nl te gaan):